وضعیت اقتصاد ایران از دید دکتر نیلی

«علم اقتصاد حاصل انباشت تلاش چارچوب دار دانشمندان در اقصی نقاط جهان است که جایگزینی ندارد و محروم شدن از بکارگیری آن، تنها راه سلیقه و روزمرگی را برای مواجهه با مسائل باز می کند.» این جمله چکیدۀ (فلسفی) مشکلات اقتصاد ایران را بیان می کند. دکتر نیلی، رئیس دانشکدۀ اقتصاد و مدیریت شریف و طراح برنامه های اول وسوم توسعه، این جمله را در انتهای مرور خود از مشکلات اقتصادی ایران می آورد. مشکلاتی که به دلیل عدم توجه به راه حلهای تجربه شدۀ اقتصاد به وجود آمده است و ادامه می یابد.

هر وقت که ناآرامی های سیاسی افزایش می یابد، این عدم توجه شدت می گیرد و صدماتی به اقتصاد می زند که رفع آنها سالها زمان می برد. نوشته هایی از این دست که بر مبنای علم و تجربه به مشکلات اساسی اقتصاد ایران می پردازند، بویژه در زمانی که توجه همگان به درگیریهای سیاسی معطوف است، جای توجه ویژه دارد.

برداشت من از نکاتی که دکتر نیلی مطرح کرده است را می توان در موارد زیر خلاصه کرد:

1. اشتغالی که بتواند درآمد کافی برای خانوارها فراهم کند، بزرگترین مسئلۀ حال حاضر و آیندۀ ایران است. تعداد زیادی از افراد در سالهای گذشته با تغییر مقطعی در رفتار خود در بازار کار، مانند ادامۀ تحصیل یا اشتغال به کارهای مقطعی با درآمد ناکافی، حضور در بازار کار را به تعویق انداخته اند. این افراد در سالهای آینده در بازار خواهند بود.

2. اقتصاد ایران با وجود تزریق میلیاردها ریال پول نفت در سالهای اخیر، نه تنها رشد بالا ندارد، بلکه نشانه های قوی رکود را نشان می دهد. اثرات منفی ولخرجی های مضر سالهای گذشته (مانند بیماری هلندی) و کاهش درآمدهای نفتی، رشد اقتصادی سالهای آینده را با تردید مواجه ساخته است.

3. یارانه های گسترده مشکلات متعددی را برای اقتصاد ایران ایجاد کرده است. هدفمند کردن یارانه ها یا حذف آنها یکل از بزرگترین جراحی های اقتصاد ایران است. اما این جراحی تب و لزرهای زیادی هم خواهد داشت، که به نظر نمی رسد به آنها توجه شده باشد. شرایطِ بدِ کنونیِ اقتصاد ایران، بویژه پتانسیل تورم، هم مزید بر علت شده و احتمال موفقیت اصلاحات یارانه ای را کاهش می دهد.

4. سیاست ارزی کشور اشتباه است. ثابت نگاه داشتن نرخ ارز رسمی در ترکیب با تورم به معنای کاهش نرخ واقعی ارز است. این سیاست بازار داخلی و خارجی را از دسترس تولید کنندگان ایرانی خارج کرده و در اختیار تولید کنندگان خارجی می گذارد. جایگزین شدن کالاهای چینی به جای کالاهای ایرانی نتیجۀ این سیاست و عامل تشدید رکود اقتصادی است.

5. تمامی این مشکلات دارای راه حلهای اقتصادی تجربه شده هستند. البته تمایل چندانی به استفاده از این راه حلها در میان تصمیم گیران دیده نمی شود.

این موارد، البته در نوشته های بسیاری از اقتصادیون ایران ذکر شده است. ولی جمع بندی آنها در یک نوشته و تاکید مجدد بر آنها نشان از اهمیت مضاعف توجه به آنها دارد. ممکن است اولویت بندی سایر اقتصاددانان با این موارد کمی متفاوت باشد، یا موارد دیگری هم باشند که لازم باشد به این موارد افزوده شود، ولی آنچه اکنون اهمیت دارد این است که موارد فوق به تنهایی کافی هستند که یک اقتصاد را به زمین بزنند.

About these ads

7 Responses to وضعیت اقتصاد ایران از دید دکتر نیلی

  1. محمدرضا می‌گه:

    نوشته دکتر نیلی حاوی هیچ مطلب جدیدی نیست و تنها بیان همان چیزهایی است که همه بهتر از ایشان می دانند. البته گردآوری آنها در یک جا کار مهمی است.

    • حسین می‌گه:

      البته. به این نکته هم اشاره کردم. هر چه این مشکلات، هر چند تکراری، بیشتر از طرف گروههای مختلف اقتصاد دانان گفته شود، احتمال تاثیرگذاری آنها بیشتر می شود.

  2. متین می‌گه:

    با وجود این مشکلات و چالشهای پیش روی ما نظام اقتصادی ما به سوی تک قطبی می رود ولی هیچ نگرشی جدیدی روی ان صورت نگرفته یقینا اگر به بحران اروپا گرفتار شویم دیگر سربلند نخواهیم کرد

  3. مهدي كيخا می‌گه:

    به نظر من اقتصاد ايران تا وقتي متكي به درآمد هاي نفتي باشد هميشه و هميشه يك كشور عقب مانده است از آنجاييكه در اقتصاد ايران نقش دولت خيلي زياد است و چون درآمدهاي نفتي در دست دولت است در نتيجه رانت خيلي زياد در انجام پرو‍‍ژه هاي اقتصادي دارد كه اين باعث عدم ايجاد بهره وري و كارآمدي در اقتصاد اين كشور ميشود براي اينكه اقتصاد قوي داشته باشيم بايستي که تا ميشود دولت را كوچك كرد

  4. حسین می‌گه:

    البته این تحلیل تا حد زیادی درست است. فقط من در مورد «همیشه همیشه» چندان مطمئن نیستم.

  5. رامین می‌گه:

    البته این مسائل درسته نباید فراموش کنیم که اقتصاد ایران به دلیل نداشتن رابطه خوب در سالهای اخیر با دنیا دیوار بلندی جلوی خود کشیده

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

دنبال‌کردن

هر نوشتهٔ تازه‌ای را در نامه‌دان خود دریافت نمایید.

به 76 مشترک دیگر بپیوندید

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: