اقتصاد درمان، رشته ای جذاب و رو به پیشرفت

امسال مدال جان بیتز کلارک به اِمی فینکلستاین، اقتصاددان ام-آی-تی رسید. این جایزه هر ساله توسط  انجمن اقتصاددانان آمریکا به بهترین اقتصاددان زیر چهل سال داده می شود. این جایزه بعد از نوبل اقتصاد شاید مهمترین جایزه باشد. بسیاری معتقدند تعداد قابل توجهی از همین افراد در آینده نوبل اقتصاد را دریافت خواهند کرد. (معرفی این اقتصاددان و کارش را در اینجا بخوانید. این مقاله اش هم خلاصۀ خوبی از مدل نظری و تجربی بازار بیمه دارد.)

زمینۀ کاری اِمی اقتصاد بهداشت است. اهمیت این رشته هر روز بیشتر می شود. طولانی شدن عمر افراد و نیاز آنها به خدمات درمانی و دخیل بودن دولتها و شرکتهای بزرگ در این زمینه سبب شده است که تحلیل بازار درمان اهمیت روزافزون پیدا کند. مشخصات این بازار هم پیچیدگیهای آن را بیشتر می کند. مهمترین این ویژگیها اطلاعات نامتقارن بین متقاضی درمان (بیمار)، عرضه کنندۀ درمان (پزشک) و، در صورت استفاده از بیمه، پرداخت کنندۀ هزینه (شرکت بیمه) است. این عدم تقارن اطلاعاتی سبب شکست بازار می شود، یعنی تعادلی که در بازار و بر اثر عرضه و تقاضا ایجاد می شود، بهینه نیست. در چنین شرایطی نحوۀ برخورد با این پدیده اهمیت می یابد.

نظریۀ بنیادی اطلاعات ناکامل دهۀ شصت و هفتاد میلادی توسط کنت ارو معرفی و توسط اکرلف، روثشیلد و استیگلیتز بررسی شد. ولی ترکیب نظریه با روشهای تجربی و به کارگیری آن در اقتصاد درمان در دهۀ گذشته صورت گرفته است و از این نظر شاخۀ جدید و رو به رشدی است.

دخالت دولتها در قالب عرضه کنندۀ خدمات بیمۀ درمانی برای بخش بزرگی از جوامع و در قالب عرضه کنندۀ خدمات درمانی و نیز تنظیمات گسترده ای که در بازار بهداشت و درمان اعمال می کنند ویژگی مهم دیگر این بازار است. در بسیاری از کشورهای در حال توسعه هزینه های دولت در بخش درمان رشدی سریعتر از سایر هزینه ها و نیز بیشتر از درآمدها دارد. در نتیجه دولتها به شدت علاقه مندند بدانند چگونه می شود این هزینه ها را تحت کنترل درآورد.

پیچیدگی ارائۀ خدمات درمانی مثل امکان انجام انواع آزمایشات و عمل جراحی که به عوامل متعدد مانند توصیۀ پزشک، قواعد بیمارستان و سیاست شرکتهای بیمه بستگی دارد و نیز ارتباط عمیق با بازار دارو و در نتیجه متاثر شدن از ساختار آن بازار هم بعد سومی است که بازار درمان را متاثر می کند.

هر کدام از این سه ویژگی کافی است که اقتصاد درمان را در صدر رشته های رو به رشد در اقتصاد بنشاند و توجه همگان را به آن جلب کند. این توجه را می توان در سمینارها بخصوص سمینار کاریابی برای اقتصاددانان و دانشجویان اقتصاد دید.

اقتصاد درمان می تواند برای دانشجویانی که در ایران هستند و قصد انتخاب تز دارند جالب باشد. هم دانشجویانی که علاقه به کار نظری دارند و هم آنها که عدد و رقم را دوست دارند (البته باید آمار لازم را بیایند چون آمار منتشره چندان به درد کار جدی نمی خورد) می توانند علائق خود را در اینجا پیدا کنند. مدل سازی اش حسابی کار می برد و کار با آمارش حتی بیشتر.

درمان در ایران علاوه بر داشتن ویژگیهای پیش گفته، ویژگیهای دیگری هم دارد. مثلاً بیمۀ درمانی در ایران نه به گستردگی کشورهای توسعه یافته است و نه مانند آن عمل می کند. مثالی بزنم. هر از چند گاهی خبری می رسد مبنی بر اینکه برخی بیمارستانها و دکترها برخی عملهای جراحی را با هدف کسب درآمد تجویز می کنند. چنین انگیزه ای در همه جا وجود دارد ولی از آنجا که هزینۀ عملها را عمدتاً شرکت بیمه پرداخت می کند، این شرکت انگیزه دارد که  نظارت قوی بر عملکرد دکتر داشته باشد. (نمایندۀ شرکت بیمه همیشه در بیمارستان حضور دارد و تمام مدارک را چک می کند تا پول اضافه پرداخت نشود). چنین چیزی در ایران کمتر دیده می شود.

دلیل دیگری که اقتصاد درمان در ایران را جذاب می کند همان دلیلی است که آن را در کشورهای صنعتی جذاب کرده است. در دهه های آینده جمعیت ایران به سمت میانسالی و پیری می رود و نیاز به خدمات درمانی افزایش می یابد. هزینه های درمانی افزایش می یابد و دولت نیاز به تنظیم بازار را احساس می کند. در صورت رشد شرکتهای بیمۀ درمانی خصوصی موضوع جالب تر هم می شود.

خلاصه اینکه آیندۀ اقتصاد درمان در ایران درخشان است. بجنبید تا دیر نشده!

Advertisements

10 Responses to اقتصاد درمان، رشته ای جذاب و رو به پیشرفت

  1. اقتصادی بهداشتی سیاسی says:

    همچنانکه شما نوشته اید رشته ای است جذاب اما این هم مثل سایرموجودات مان ، شترمرغ است . نه پرواز می کند و نه بار می برد فقط زیاد می خورد یا زیاد افاضه می فرماید ! ! من به چند مورد اشاره می کنم . سازمانهای بیمه گر در کشور مان صددرصد دولتی اند ، بعلاوه بهداشت و درمان تا حدود نود درصد دولتی است .یعنی هم پول دهنده و هم پول گیرنده یک شخص (حقوقی ) است . وزیر اقتصاد ما از بهداشت و طهارت صحبت می فرمایند ، وزیر بهداشت از اقتصادی نبودن بهداشت و درمان ، آن هم در بهداشت و درمان دولتی که تعرفه اش نصف تعرفه بخش خصوصی است ( که این تعرفه را زعمای بهداشتی و بیمه ها تعیین می فرمایند ) و صد البته بهداشت و درمان در قانون اساسی مان از اساس رایگان ! اما در بخش خصوصی تعرفه داریم ولی هر کسی هرچه دلش خواست می گیرد ( زیر میزی یا رومیزی )در بخش دولتی بیماران بیمه شده سرپائی سی درصد و بیماران بستری ده درصد و غیر بیمه ها تمام تعرفه را باید بپردازند. با این دوسه قلم دارو ( ساز موسیقی) کاملا هم آهنگ ، شما قضاوت بفرمائید چه ارکستر خوبی داریم . اینکه این شتر مرغ روی یک پا هنوز هم سرپاست از معجزات هزاره سوم است

    • حسین says:

      دوست گرامی
      همین ویژگیهای بازار درمان سبب می شود که جا برای کار زیاد باشد. اگر بازار درمان کامل بود و عالی کار می کرد که کسی نمی آمد مقاله درباره اش بخواند. مشکل دارد و لذا جای کار (من و تو فقط می توانیم مقاله بخوانیم و بنویسیم. اگر هیچ جای کار نلنگد کار ما زار است. مثل دکترها که اگر بیمار نباشد کارش زار است)
      همین که دو نوع بیمار داریم با دو نوع پرداخت با درصدهای متفاوت، می تواند زمینۀ مقایسۀ خوبی باشد.
      خلاصه شترمرغ را بگیر و کبابی بساز!

      • اقتصادی بهداشتی سیاسی says:

        حسین عزیز
        بی جهت ضرب المثل نشده که هرکه به فکر خویشه کوسه به فکر ریشه ( ریش موئی نه ریشه و اساس ) .دوست عزیز نه پول و نه دندان کباب مرغ ( شترمرغ پیشکش خودم ) دارم . اگر موافق باشید شتر را بدهیم به سیاستمداران اقتصادی که دولا دولا سوار شوند و مرغ را بدهیم به اطبا به سلامتی بیماران سر ببُرند بخورند . من و شما دلخوش به شتر سواری و مرغ خواری آن دو قوم .

        • حسین says:

          ما که متخصص شتر مرغ نیستیم. گفتیم شاید بشود ازش چیزی درآورد. می فرمایید نمی شود، عمراً اگر ما اصرار کنیم.

  2. حسن کریمی says:

    با تشکر از یادداشت شما و تشویق دانشجویان و محققان ایرانی به پرداختن به بهداشت درمان. در مورد نوشته شما چند نکته به ذهن من میرسد:

    ۰- من توفیق ملاقات با خانم فینکلستاین را داشته ام. ایشان با وجود داشتن فرزندان خردسال، بسیار پر تلاش، دقیق و سر زنده هستند و شایسته آن جایزه معتبر علمی.

    ۱- داده های نسبتن خوبی هم در ایران وجود دارند که می توانند در مطالعه های مربوط به بهداشت و درمان استفاده شوند. داده های بودجه ی خانوار که تمام هزینه های بهداشتی و درمانی خانوارهای نمونه را گزارش می دهند، در سال های اخیر (از سال ۱۳۸۳ به بعد) اطلاعات بیمه یی کامل تر و با ارزشی را شامل اند. افزون بر این، وزارت بهداشت داده هایی با استانداردهای قابل قبول تهیه می کند که حاصل مستندسازی پروژه های آن وزارت خانه است. این داده های در صورت انجام پروژه مشترک با آن وزارت خانه قابل دسترسی است. به عنوان مثال آقای علی هاشمی تحقیق بسیار با کیفیتی را با همکاری دکتر جواد صالحی اصفهانی با استفاده از همین داده ها انجام داده اند.
    http://iraneconomy.csames.illinois.edu/full%20papers/Hashemi%20-%20Fertility%20decline%20and%20health%20house%20construction%20in%20rural%20Iran.pdf

    ۲- در دهه گذشته، سازمان بیمه خدمات درمانی برنامه های وسیعی را براه گسترش بیمه درمان بویژه روستایان در دست داشته است. این پروژه ها می تواند دست مایه ی تحقیقات جالبی در حوزه بیمه درمان قرار گیرند.

    ۳- شرکت های بیمه در سال های اخیر حضور کافی در مراکز درمانی داشته اند؛ به طوری که دفتر مخصوص آنها در هر بیمارستان از جمله ی دفاتر شناخته شده است. به نظر من می رسد که اغلب عمل های جراحی که براه کسب درآمد انجام می شوند ناشی از دو عامل اند: اول کمبود امکانات مربوط به یک مداوای خاص در بیمارستان دولتی و امکان دسترسری به آن امکان مداوای خاص در یک بیمارستان خصوصی؛ دوم پوشش ندادن بعضی از بیماری خاص توسط سازمان بیمه. البته عامل دوم با خرید بیمه های تکمیلی تا حدود زیادی قابل حل است.

    • حسین says:

      سلام حسن
      ممنون از اطلاعات دست اولت. امیدوارم افرادی که مایلند در این زمینه کار کنند این نوشته را بخواند و شروع کنند.
      خوانندگان محترم: این حسن آقای ما کلی در این زمینه می داند. اگر خواستید بیشتر بدانید به من ای میل بزنید تا من با ایشان درمیان بگذارم.

  3. عبد الرضا says:

    سلام به همه خوانندگان گرامی من دانشجوی ارشد اقتصاد بهداشت هستم و انگیزه ام از تغییر رشته از حسابداری به این رشته همین مشکلات بود و الان هم موضوع پایان نامه ام بیمه درمانی ایران هست .
    از همه افرادی که به اقتصاد علاقه مندند دعوت می کنم در کنکور وزارت بهداشت برای ارشد این رشته ثبت نام کنند
    دانشگاه های معتبری همچون تهران شیراز و کرمان این رشته رو در دوره روزانه دارند
    شرکت در این آزمون هیچ منافاتی با ارشد وزارت علوم که در بهمن برگزار میشود ندارد
    این آزمون در تیر ماه هر سال برگزار می شود و ثبت نام احتمالا اوایل دی ما در سایت http://www.sanjeshp.ir هست خواهش می کنم اگر علاقمندید الان به این سایت مراجعه و از بخش آزمون های کارشناسی ارشد اطلاعات بیشتری کسب کنید.
    ما رو از دعای خیرتان محروم نفرمایید با تشکر

  4. ناهید says:

    با سلام
    من تازه با این رشته آشنا شدم و به نظرم رشته ی جذابی هست که میشه پیشرفت های زیادی در این رشته داشت اما متاسفانه اطلاعات کاملی درباره ی بازارکار ومنابع کنکورارشد این رشته دراختیار ندارم ممنون میشم از شما اگر لطف کنین و راهنمایی کنین که چه منابعی رو بخصوص برای درس های اقتصاد سلامت وسازمان مدیریت وخدمات بهداشتی مورد مطالعه قرار دادین.با تشکر

  5. بازتاب: اقتصاد بهداشت , اقتصاد سلامت , اقتصاد – آوا فایل

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: