نگاهی به هزینه و درآمد خانواده ها در سال 1390

آمارگیری هزینه و درآمد خانوارها در سال 1390، اولین سال بعد از طرح پرداخت یارانۀ نقدی، در حدی کلی اثرات طرح و وضعیت خانواده ها را نشان می دهد.

هزینۀ متوسط خانوارهای شهری در سال 90 در حدود 16.7 درصد بیشتر از سال 89 بوده است. با توجه به تورم 21.5 درصدی در این سال، چنین افزایشی به معنای کاهش حدود پنج درصدی قدرت خرید خانوارهای شهری است. این امر همچنین سبب شده است که خانواده های شهری هزینه های غیر خوراکی را به نفع هزینه های خوراکی کاهش دهند.

تغییر جهت هزینه های خوراکی به سمت هزینه های غیر خوراکی در روستاها هم دیده می شود. ولی در روستاها متوسط هزینه ها یک درصد بیش از تورم افزایش یافته است که به معنای افزایش یک درصدی قدرت خرید است.

در بیشتر سالهای 1384 به بعد منفی بودن افزایش هزینه های واقعی بخشی از واقعیت اقتصاد ایران بوده است. خانواده های ایرانی به طور متوسط تفاوت سال 90 با سالهای قبل این است که در شرایط بد اقتصادی معمولاً خانواده های روستایی بیشتر از خانواده های شهری قدرت خرید خود را از دست می دهند، در حالیکه در سال 90 عکس این پدیده اتفاق افتاده است. به احتمال زیاد پرداخت یارانه نقدی علت این پدیده بوده است. پرداختن یارانۀ مساوی قدرت خرید اقشار کم درآمد را بیشتر از اقشار با درآمد متوسط و بالا افزایش می دهد.

جدول زیر قدرت خرید خانواده های شهری و روستایی را در سالهای 1383 تا 1390 نشان می دهد (ارقام را برای سال 1383 نرمالایز کرده ام). به زبان ساده خانواده ای که در سال 1383 می توانسته مثلاً صد عدد سیب مصرف کند، در سال 1390 مصرفش به 90 (شهری) و 87 (روستایی) تنزل کرده است. نکات زیادی می توان در این جدول دید که به خوانندگان می سپارمشان.

شهری

روستایی

1383

100.00

100.00

1384

102.70

99.77

1385

102.66

97.33

1386

104.75

96.60

1387

96.81

85.15

1388

91.99

84.35

1389

93.71

86.63

1390

90.05

87.44

اما بخش درآمدها گویای تغییر منابع درآمدی را در بر دارد. جدول زیر نرخ رشد انواع درآمدهای خانواده های شهری و روستایی را نشان می دهد.

نوع درآمد

شهری

روستایی

حقوق بگیری

% 9

% 10

مشاغل آزاد

% 7

% 9

متفرقه

% 37

% 84

کل

% 23

% 34

رشد درآمد خانواده های شهری در سال 90 بالاترین نرخ سالهای اخیر و 1.5 درصد بیش از تورم بوده است (13 و 6 درصد برای دو سال قبل). ولی درآمد خانواده ها از محل دستمزد و مشاغل آزاد رشد زیادی نداشته و بخش اصلی افزایش درآمد از محل درآمدهای متفرقه بوده است.

همین تصویر با شدت بیشتری در مورد درآمد خانواده های روستایی هم صادق است. خانواده های روستایی افزایش درآمد 34 درصدی داشتند که سهم رشد درآمد متفرقه 84 درصد بوده است.

معنای سادۀ این ارقام این است که اقتصاد ایران در رکود است و درآمدهای خانواده ها از محل فعالیتهای اقتصادی بسیار کمتر از تورم است. اگر دولت بخواهد به سیاستهای مخربش مثل کنترل قیمت کالاهای تولیدی، ممنوعیت صادرات کالاهای تولید داخل و بستن بازار ارز ادامه بدهد، باید انتظار رکودی سنگین را داشته باشیم. طولی نخواهد نکشید که  ناتوانی دولت در پرداخت یارانه گسترده و در نتیجه افت شدید رفاه خانواده ها آشکار خواهد شد و وارد شرایطی خواهیم شد که آرزوی وضعیت کنونی را خواهیم داشت.

Advertisements

4 Responses to نگاهی به هزینه و درآمد خانواده ها در سال 1390

  1. آرش says:

    درامد متفرقه شامل یارانه هم میشه؟ من تصوری ندارم چه جوری درامد متفرقه می تونه این قدر رشد داشته باشه.

    • حسین says:

      درآمد متفرقه شامل موارد زیر است: 1. باز نشستگی، باز خرید خدمت و نظایر آن 2. درآمد حاصل از اجارۀ زمین و ملک و مسکن و … 3. درآمد حساب پس انداز و بیمه و سهام و … 4. کمکهای دریافتی خانوار از سازمانهای خیریه و … 5. درآمد فروش مصنوعات توسط خانوارها و 5. کمکهای دریافتی از سایر خانوارها
      احتمال می دهم یارانۀ دریافتی در شمارۀ 4 آمده باشد.
      این اقلام در سالهای اخیر رشد داشته است. مطالعۀ تغییرات این درآمدها باید موضوع جالبی باشد.

  2. امیررضا says:

    این شاخصی که برای قدرت خرید مطرح کرده‌اید (یعنی ارزش واقعی مخارج) آیا استاندارد است و در ادبیات هم همین به کار می‌رود؟ چون قابل تصوره که مخارج یک خانوار به خاطر افزایش پس‌اندازش کم شده باشه (مثلا به دلیل افزایش نرخ‌های سود). در اون صورت نمی‌شه گفت که قدرت خرید خانوار کم شده.
    مگه این که این «مخارج» شامل همه مخارج (از جمله پس‌انداز) و نه فقط مخارج مصرفی باشه…

    • حسین says:

      این مخارج تمامی اقلام هزینه ای را در بر می گیرد. حتی ارزش اجارۀ خانه ای که افراد در آن ساکن هستند (چه مالک باشند و چه نباشند) در آن هست. من اعداد را تورم زایی کرده ام تا بتوان اعداد سالهای مختلف را با هم مقایسه کرد. این کار نه تنها مرسوم است بلکه اگر هدفتان مقایسۀ هزینه یا درآمد در سالهای مختلف باشد، تنها راه است. اقلام را باید تورم زدایی کرد تا قابل مقایسه باشند. چیزی که من بر این افزوده ام این است که با هدف پرهیز از استفاده از اعداد بزرگ همۀ آنها را بر عدد مربوط به سال 83 تقسیم کرده ام.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: