حساب صندوق آتیه

دولت ایران اعلام کرده است که بنا است برای هر نوزادی که از سال 1389 به بعد به دنیا می آید حسابی، به نام حساب صندوق آتیه، باز شود و یک میلیون تومان به این حساب واریز شود. در سالهای بعد، دولت 100 هزار تومان به این حساب خواهد افزود. دولت از والدین کودکان «خواسته است» که ماهانه 20 هزار تومان به آن بیافزایند. این حساب تا وقتی که فرد به 18 سالگی برسد دست نخورده باقی خواهد ماند. در نهایت، مبالغ موجود در این حساب منبع مالی برای هزینه های ازدواج، مسکن، و اشتغال خواهد بود.

طراحی کنونی این حساب دارای مشکلات متعددی است که موفقیت آن را با تردید روبرو می کند.

طرحهایی که یارانه به بچه ها را در بر دارند، معمولاً به دو دلیل طراحی می شوند: نخست، تشویق به بچه دار شدن، که به نظر نمی رسد هدف این طرح باشد. این طرح دو بچۀ اول خانواده را در بر می گیرد. انگیزۀ خانواده ها در مورد بچۀ اول تا حد بسیار بالایی و در مورد بچۀ دوم تا حد تقریباً زیادی انگیزه های غیر مالی است. بنابراین این طرح در صورت طراحی دقیق تر فقط احتمال بچۀ دوم را در برخی خانواده ها افزایش می دهد که چندان قابل توجه نیست [نرخ رشد در ایران به سرعت کاهش یافته است و این کاهش ممکن است ادامه داشته باشد. در صورتی که تعداد بچه های هر خانواده به طور متوسط زیر دو بچه باشد، باید بر روی سیاستهای افزایش رشد جمعیت هم فکر شود. در حال حاضر این امر ضروری به نظر نمی رسد.]

دلیل دوم برای پرداخت یارانۀ مستقیم به بچه ها تامین مالی آیندۀ آنها است. به نظر می رسد که هدف این طرح را باید در این حوزه جستجو کرد. اینکه کودکان مستقیماً بخشی از درآمدهای کشور را صاحب شوند دارای مزایایی است. مهمترین آنها تضمین حداقلی از سرمایه برای آنان در سن جوانی است.

طرح ارائه شده دارای نقاط مبهم و نقاط منفی زیادی است که برای رسیدن به اهداف منظور نظر طراحان باید به این نقاط توجه شود [اطلاعات در دسترس از این طرح هم مانند بسیاری از طرحهای دیگر دولت در حد چند جملۀ غیر کارشناسی است. این امکان وجود دارد که این طرح در همین حد باقی بماند و هیچگاه عملی نشود. ولی با توجه به رویۀ سالهای اخیر دولت در عدم انتشار مدارک کارشناسی، کاملاً ممکن است که دولت دست به اجرای آن بزند. بنابراین بحث کارشناسی دربارۀ آن مفید است.]

بهترین قالبی که این نوع یارانه های دولتی به کودکان می تواند داشته باشد، حالتی است که انگیزۀ خانواده را برای سرمایه گذاری افزایش دهد. مثلاً اگر خانوار ماهی مثلاً بیست هزار تومان در حساب خاصی برای بچه اش سرمایه گذاری کند، دولت علاوه بر تضمین نرخ بهره ای حداقل معادل نرخ تورم، مبلغی مثلاً معادل 10 هزار تومان به این حساب می افزاید (روشن است که این ارقام صوری است و ارقام واقعی باید با توجه به متغیرهایی مثل توانایی دولت و میزان بهینۀ لازم برای اهداف طرح محاسبه شوند.) در نهایت این مبالغ صرف هزینه های مشخص و از پیش تعیین شده ای می شود. حسابهایی که در برخی از کشورهای توسعه یافته برای تامین هزینه های دانشگاه جوانان تشکیل می شوند، در این قالب هستند.

اولین مسئله ای که توجه به آن در طرح کنونی ضروری است، هزینه های آن است. هزینه هایی که این طرح بر دولت تحمیل خواهد کرد در سال اول در حدود بیش از یک هزار میلیارد تومان خواهد بود که کاملاً قابل توجه است. با توجه به احتمال وجود کسری بودجه در سال اخیر، به دلیل کاهش قیمت نفت و افزایش هزینه های دولت، اجرای طرح محل تردید است. واریز سالانۀ رقمی به هر حساب نیز بار مالی آن را برای سالهای آینده به طور مضاعف زیاد می کند و لذا امکان اجرای کامل آن را در بلند مدت مشکل می کند.

مسئلۀ دوم عدم وجود انگیزه برای خانواده ها برای مشارکت است. خانواده ها به صرف «خواهش» دولت پول در این حساب واریز نخواهند کرد. بویژه اگر در مورد بسیاری از جزئیات آن نامطمئن باشند. به عنوان مثال اگر نرخ بهرۀ این حساب زیر نرخ بهره ای باشد که خانواده ها می توانند در جای دیگر کسب کنند، (مثلاً سرمایه گذاری در تحصیلات بهتر یا خرید یک آپارتمان، کاری که بسیاری از خانواده ها می کنند،) خانواده ها تمایلی به مشارکت نخواهند داشت. سرمایه گذاری در حسابی نامطمئن با توجه به اینکه تا 18 سال نمی توان از آن برداشت کرد، تصمیمی نیست که بسیاری از خانوارها حاضر به انجام آن باشند. در این صورت این حساب نوعی حساب دولتی خواهد بود و مانند بسیاری از سایر حسابها نقش اقتصادی مؤثری نخواهد داشت.

مسئلۀ نهایی مشکلات ناشی از دراز مدت بودن این برنامه است. این طرح، برای اینکه با موفقیت اجرا شود، باید حمایت دولتهای بعدی را داشته باشد. تغییر نحوۀ نگرش به برنامه های اقتصادی در دولتهای ایران بسیار گسترده بوده است. دلیلی ندارد که این تغییرات در آینده کمتر از گذشته باشد. بنابراین طرح مورد بحث باید به نوعی طراحی شود که اجماعی در مورد کلیات آن، حداقل بین گروههای سیاسی و بدنۀ کارشناسی حاضر، وجود داشته باشد. در غیر این صورت دولت بعدی طرح را متوقف خواهد کرد و یا تغییراتی اساسی در آن خواهد داد. در هر دو حالت، نتیجه کاهش اعتماد مردم به طرحهای بلند مدت دولت خواهد بود که اجرای طرحهای دیگر را هم به مشکل مواجه خواهد کرد.

5 Responses to حساب صندوق آتیه

  1. رضا شهسوار می‌گه:

    سلام .
    طرح اين موضوع بيشتر براي تحريك عوام و افراد و توده هاي فقير هست . انگيزه هاي توليد بچه در بين مردم مخصوصا در مناطق فقيرنشين و همچنيني روستاهها بالا خواهد رفت . فقرا و افراد نيازمندي به اميدي واهي هر كاري را انجام مي دهند . مساله به اين سادگي نيست كه بگوييم بعد از بيست سال چند تومان در حساب داريم . يك بچه از روزي كه مي خواهد متولد شود تا به سن 20 سالگي برسد هزار و يك خرج و مخارج خواهد داشت كه فراتر از يك ميليون و دو ميليون هست . همين الان يك خانم اگر بخواهد در يك بيمارستان معمولي وضع حمل كند حداقل خرج زايمانش 1 ميليون تومان هست . از سوي ديگر بيشتر مردمي كه من مي شناسم لنگ و گرفتار چند هزارتومان ناقابل هستند و ديگر ماهي 20 تومان ندارند كه بريزند توي حساب . اي كاش به جاي صحبتهاي بيهوده اين رييس دولت فكر ديگري مي شد و اين پولهاي به صورت ديگري خرج مي شد . من نگران انفجار جمعيتي هستم . اتفاقي كه دهه 60 افتاد و گريبانگير اقتصاد ايران شد . اميدوارم كه اينچنينن نباشد .

  2. رضا شهسوار می‌گه:

    سلام .
    آخرين خبر از حساب آتيه : رييس دولت در برنامه تلويزيوني سه شنبه ساعت 10 شب عملا و به صورت شفاف يكي از اهداف ايجاد چنين حسابي را افزايش مواليد و رشد جمعيت عنوان كرد . وي عملا از سياست افزايش جمعيت دفاع كرد ما نمي خواهيم مانند كشورهاي ديگر كه با رشد پايين دچار مشكل شدند !!!! راه آنها را ادامه دهيم .
    حالا برويد حالشو ببريد !!!

    • حسین می‌گه:

      رضای عزیز
      سیاست افزایش رشد جمعیت یا کاهش آن بالنفسه مثبت یا منفی تلقی نمی شود. همانقدر که رشد متوسط سالانۀ تقریباً 4 درصدی در فاصلۀ سالهای 1355 تا 1365 برای جامعه مشکل ایجاد کرد، رشد زیر نرخ جایگزینی هم برای جامعه مشکل ایجاد خواهد کرد.
      الآن تقریباً تمامی کشورهای صنعتی (به جز معدودی از جمله آمریکا) با این مشکل که باعث افزایش نسبت افراد مسن (بازنشسته) به افراد جوان (فعال اقتصادی) می شود مواجهند و سیاستهای تشویق جمعیت و مهاجر پذیری دارند.
      من باور ندارم که ایران در مرحلۀ بحرانی است و فعلاً نیازی به این سیاستها دارد.

  3. رضا شهسوار می‌گه:

    الان رشد جمعيت در مناطق شهري ايران در حدود 1.3 درصد و درمناطق روستايي بالاي 1.7 درصد هست كه اصولا هيچكدام رشد چندان پاييني تلقي نمي شوند و بنابرين نيازي به اتخاد چنيين سياست هايي و ايراد اينگونه صحبتها از سوي رييس دولت نيست ولي متاسفانه گفته مي شود . يك تكته اي كه اصلا خيليها توجه نمي كنند و در روزنامه ها و اظهارنظر ها هم نديدم اين هست كه بابا اين طرج اصلا موضوع جديد و بكر و مشكل گشايي نيست . شما اگر به هر يك از شركتهاي بيمه خصوصي مراجعه كنيد برنامه هايي به نام بيمه پس اندار زندگي دارند كه مثلا با پرداخت ماهي 15 يا 20 تومان و يا بيشتر طي 20 سال اندوخته اي را براي فرزندانت مي توني تهيه كنيد . اتفاقا رقم دقيق رو به شما اعلام مي كنند و مي گويند 89 يا 90 يا 100 ميليون پس از طي مدت معين خواهيد داشت . خب اين كه از قبل بوده و بنظر من بسيار بهتر هست . چه نيازي هست كه 1 ميليون حساب باز كنند و سر اين موضوع كلي در رسانه ها بزرگنمايي كنند . باور كنيد من گيج شده ام .

  4. حسین می‌گه:

    رضا
    اگر بیمه ها چنین سرمایه گذاریهایی که تو میگویی دارند که خیلی عالی است. (البته من نمی فهمم چرا بیمه ها این کار را می کنند چون این کار ماهیت سرمایه گذاری دارد نه پوشش ریسک) این باعث نمی شود که دولت به این نوع سرمایه گذاریها سوبسید ندهد. به نظر من باید سوبسید را مشروط به سرمایه گذاری والدین کند نه به این شکلی که الان اعلام کرده است. با این شکل اعلام شده در نهایت مقداری پول به برخی داده می شود و بعد طرح به دلیل مشکلات اجرایی می خوابد.
    با تو موافقم که رشد هایی که ذکر کردی پایین نیستند و الان نیاز یه سیاستهای افزایش جمعیت نیست. ولی اگر نرخ رشد خیلی پایین بیاید (نرخ 2.1 درصد که در نوشته آورده بودم دقیق نبود و حذفش کردم. دقیقش این است که اگر تعداد فرزندان هر خانواده به طور متوسط زیر دو باشد جمعیت کاهش می یابد) سیاست رشد جمعیت لازم خواهد بود.
    اگر آنچنان که من خوانده ام این برنامه فقط دو بچۀ اول خانواده ها را شامل شود اثر زیادی بر تصمیم خانواده ها بر تعداد بچه نخواهد داشت. البته بی اثر نخواهد بود.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: