نکاتی در مورد ارزیابی نظرات اقتصادی

نوشتۀ قبلی که در مورد ارزیابی دیدگاههای اقتصادی کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری بود در حد گسترده ای خوانده شد. شمارۀ اخیر تجارت فردا هم این نوشته را منتشر کرد (هر چند اگر گمان می کردم این نوشته فراتر از گسترۀ خوانندگان همیشگی این نوشته ها می رود، توضیحات بیشتری می دادم.) به این دلیل و به دلیل اینکه هفتۀ گذشته مسافرت بودم و نتوانستم به نظرات پاسخ دهم، ترجیح دادم در نوشته ای مستقل برخی مسائل را روشن کنم.

اول اینکه بر خلاف خیلی ها من از نوع این مناظره خوشم آمد (گفته بودم که من فقط خلاصه ها را دیده ام.) به نظرم کاندیداها بر سر ما منت نگذاشته اند که کاندیدا شده اند. احترام همه شان واجب ولی باید پاسخگو بودن را یاد بگیرند از همین ابتدا. سؤالها هم خوب بود. مناظره جای قر و قرشمه هم نیست. سؤال است و باید جواب بدهند. وقتی هم می خواستند کاندید شوند باید برای این سؤالها و دهها سؤال دیگر جواب داشته باشند، و انواع اجمالی و تفصیلی این جوابها را از حفظ باشند تا بتوانند بسته به موقعیت ارائه کنند. این کاری است که همۀ کاندیداهای مشاغل سیاسی در همه جای دنیا می کنند و سیاسیون ایران هم باید آن را یاد بگیرند. بر خلاف نظر «م» معتقدم بخش بزرگی از اطلاعات از طریق جواب کاندیداها به سؤالهای مشترک و نه از طریق بحث و مناظره با همدیگر و پوز زنی متقابل قابل کسب است. (پوز زنی البته هیجان انگیزتر است!)

دوم اینکه این نوشته نظر حرفه ای من (به عنوان کسی که کارم اقتصاد است و اقتصاد ایران را هم دنبال می کنم و می شناسم،) بود که در حد یک نوشتۀ وبلاگی و نه یک برنامۀ جامع برای اقتصاد وقت صرفش شده بود. وقتی می گویم نظر «من»، به این معنی است که سایر اقتصاددانان ممکن است نظری متفاوت داشته باشند. همانطور که ضیا به درستی نوشته است، اگر یک اقتصاددان سوسیالیست اینها را نمره بدهد، یا حتی اگر یک اقتصاددان نئوکلاسیک دیگر هم این پاسخها را نمره بدهد، نتیجه متفاوت خواهد بود. هر دو نظر هم «نظر اقتصاددانان» محسوب می شود. تفاوت نظرها، تا جایی که روش علمی معمول در میان اقتصاددانان را به کار برده باشند، آنها را از اعتبار ساقط نمی کند. حرف زدن بر مبنای نظریه هایی که در میان اقتصاددانان پذیرفته شده نیست یا ابراز نظر به شکلی که نتوان آن را نقد کرد، آنها را از اعتبار می اندازد. شما می توانید پاسخهای من را نقد کنید یا نمره های من را. در نتیجه ترتیب افراد عوض خواهد شد.

همزمان، پذیرفتن اینکه این نوشته ها نظر «من» است و می تواند با نظر سایرین متفاوت باشد، به این معنا نیست که معتقدم نظر من اشتباه است. بر عکس، من به آنچه گفتم باور دارم، و تا وقتی که شواهد کافی برای تغییر نظرم پیدا نکنم، از آنها دفاع خواهم کرد. این حتی اگر تعصب باشد، تا زمانی که از مبانی اقتصاد دور نشده باشد، پذیرفته شده و در واقع همان چیزی است که بحث علمی نامیده می شود. به عبارت دیگر ما می توانیم با شدت از نظرمان دفاع کنیم و تا وقتی پیانو به سر همدیگر نکوبیم، مشکلی ندارد!

در این میان آنچه نصیب خواننده می شود، نظر چند اقتصاددان است. خواننده خودش عاقل و دانا است و می تواند  آنچه درست می داند را برگزیند و مسئولیتش را هم بپذیرد. خواننده ها نوشته ها را به شکل غیرمستقیم نمره می دهند. اگر خواننده تشخیص داد که من دارم بیراهه می روم، به سادگی از خیر نوشته های من می گذرد (همانطور که من از خیر خواندن بسیاری از تحلیلهای سیاسی این روزها می گذرم.)

سوم، این نوشته ادعایش روشن است: ارزیابی دیدگاههای اقتصادی کاندیداها بر مبنای خلاصۀ نظراتی که در پاسخ به چند سؤال مشخص داده اند، نه ارزیابی جامع کاندیداها. با نظر مسعود موافقم که کاندیداها باید مردم را مخاطب قرار دهند نه اقتصاددانان را. نمره ای که من می دهم، نمرۀ جامع کاندیدا نیست، نمرۀ یک اقتصاددان است و آنها نمرۀ خود را از مردم هم می گیرند در قالب رای، که به احتمال زیاد با نمرۀ من یکی نیست.

پیشنهاد مسعود هم برای دوستانی که مایلند بنا به رسالتی که حس می کنند برنامۀ مفصل کاندیداها را بخوانند و ارزیابی کنند، قابل توجه است. من در حال حاضر چنین رسالتی حس نمی کنم.

11 Responses to نکاتی در مورد ارزیابی نظرات اقتصادی

  1. masoud می‌گه:

    جناب دکتر عرض سلام و خسته نباشید مجدد دارم پرسشی است که از چند اقتصاددان سعی دارم بپرسم پیرامون بخشی از برنامه نامزد ها برای بانکداری و آن اینست
    آقای دکتر پرسشی انتخاباتی داشتم.در برنامه ی نامزد ها آقای جلیلی برای اصلاح نظام بانکی گفتند که نرخ گزاری سود بانکی مبتنی بر بانکداری ربوی هست.آن ها بر آنند تا سیستم مشارکت در سود و زیان طرح توسط بانک را اعمال کنند به گونه ای که مشتری دقیقا» در سود و زیان طرح سرمایه گزاری شده سهیم باشد و البته ادعا میکنند همواره سود پرداختی به سپرده گزار از میزان حقیقی آن کمتر است.
    در نقطه ی مقابل دکتر قالیباف در برنامه هاش برای سیستم بانکی کشور آزاد سازی نرخ سود سپرده ها رو وعده داده.
    میخواستم بدونم شما به عنوان یک کارشناس کدوم یک از این دیدگاه هارو میپسندید؟

    • حسین می‌گه:

      سلام مسعود
      این دو سیستم جایگزین هم نیستند. دو ابزار مالی متفاوتند با کارکرد متفاوت. هر دو هم باید در سیستم مالی یک کشور حضور داشته باشند.
      مشارکت در سود و زیان همان مشارکت در مالکیت است که در بازار سهام اتفاق می افتد. شما سهم بنگاه من را می خری و اگر سود کردم شما از آن سهم می گیری و اگر ضرر کردم شما هم پولت را از دست می دهی.
      نظام بانکی عملکرد متفاوتی دارد. بانک واسطۀ من است که پول دارم و نمی توانم یا نمی خواهم خودم فعالیت اقتصادی بکنم و شما که برای فعالیت اقتصادی پول لازم داری. فعالیت اقتصادی شما ممکن است تولیدی باشد یا چیزی مثل خرید خانه. در هر حال بانک این امکان را فراهم می کند که پول من به دست شما برسد. نرخ بهرۀ واقعی در نهایت به تمایل من و شما برای پول دادن و پول گرفتن بستگی دارد. اگر آن را دستوری تعیین کنی این بازار نمی تواند کارش را درست انجام بدهد و هم من ضرر می کنم و هم شما.
      خلاصه اینکه هم باید سیستم مشارکت در سود و زیان وجود داشته باشد و هم نرخ بهرۀ بازار رقابتی.

      • masoud می‌گه:

        ضمن تشکر فراوان از توضیحات شما من از این صحبت شما این استفاده رو کردم که ساختار مشارکت در مالکیت مربوط به بازار سهام است و برای سیستم بانکداری آزادسازی سود مفید است درست است؟

  2. علی می‌گه:

    با سلام جناب دکتر.
    فکر کنم وقتش رسیده که اعلام کنید که رای می دید یا نه؟ و اگر رای میدید به کدوم کاندیدا هست. چون روز آخر هست و اغلب افراد موضع خودشون رو اعلام کردن مثل آقای دکتر قدوسی و خیلی های دیگه.
    با تشکر فراوان

    • حسین می‌گه:

      سلام علی
      اعلام حمایت یک فرد از یک کاندیدا وقتی معنا دارد که آن فرد دارای موقعیت ممتاز سیاسی یا اجتماعی باشد. من عاقلتر از آنم که هندوانه بگذارم زیر بغل خودم.
      اما محض احترام به سؤالت نظرم را می گویم.
      من معتقد به رای دادن هستم ولی نزدیکترین صندوق به من حداقل سه ساعت و نیم رانندگی دارد و در حال حاضر این کار برایم ممکن نیست.
      معیار من برای انتخاب هم متغیرهایی بیش از اقتصاد را در بر می گیرد. اینکه چه تیمی وارد عرصۀ تصمیم گیری شود و جهت گیری کلی تصمیمات چه باشند برایم مهم است. در میان کاندیداها هم به نظرم اگر روحانی یا قالیباف یا ولایتی بیایند احتمالاً وضع در جهت بهبود حرکت خواهد کرد. ترجیح شخصی ام روحانی است. هم به دلیل نزدیکی بیشتر با اقتصاددانانی که نظراتشان را قبول دارم و هم به دلیل احتمال ایجاد درجاتی از تعادل در عرصۀ رقابت سیاسی.

      • علی می‌گه:

        خیلی خیلی ممنون آقای دکتر از پاسختون اما یک سوال داشتم:
        1- این که دقیقا منظورتون از «موقعیت ممتاز سیاسی اجتماعی » چیست؟ منظور تجربه کاری اش هست؟ یعنی کسی مثل روحانی موقعیت سیاسی اجتماعی نداره؟ و واقعا منظورتون رو از جمله «هندوان زیر بغل گذاشتن» نفهمیدم.
        نگاه کنید من ایده ام اینه: قرار نیست روحانی بیاد و کشور اوضاش گل و بلبل بشه اما برای ایجاد یک دموکراسی باید یک سری حداقل ها ایجاد بشه و اولین شرطش ایجاد دموکراسی هم افزایش آگاهی هست. این افزایش آگاهی باید بستر مناسب براش باشه (یک بستر حداقلی) پس می روم رای میدم.

        *** و یک خواهش از خدمتتان داشتم اون هم این هست که یک پست جدید بزارید و همین که رای میدید را اعلام کنید به همراه دلایلش. چون شما قشر فرهیخته محسوب میشید، وبلاگتون بازدید زیادی داره و یک سری تحت تاثیر گفته های شما چه به عنوان یک اقتصاددان و چه به عنوان یک آدم معمولی و چه به عنوان یک کسی که برای یک قشری مقبولیت داره، مورد توجه قرار می گیره. (دقیقا همین کار رو خیلی ها کردن و چه توی فیسبوک و چه در وبلاگ شخصی شون مثل آقای دکتر دادپی و آقای دکتر قدوسی، یا نامه 70 اقتصاد دان یا حمایت خیلی از افراد دیگه که واضح اعلام کردن که رای میدن) این به ما کمک می کنه که بتونیم این ایده رای دادن رو گشترش بدیم و بتونیم به مردم بگیم که از این دید هم به قضیه نگاه کنید و فقط توی اتاق خودتون نشنید و به حرف هیچ کس گوش ندید.

        با تشکر و سپاس فراوان.

        • حسین می‌گه:

          علی
          اشتباه برداشت شده. نوشتم «آن فرد» و ارجاعش بر می گردد به «حمایت کننده» نه «حمایت شونده». منظورم این بود که من نه ته پیازم نه سر پیاز. جملۀ «هندوانه زیر بغل خودم» باید موضوع را روشن می کرد چون به روشنی به خودم اشاره می کرد.
          با ایدۀ شما موافقم. منظور من از درجاتی از تعادل در عرصۀ سیاسی هم همین است که شما گفتی.
          وبلاگ من هم خوانندگانی دارد مثل شما که اطلاعات و قدرت تحلیلشان بالا است و نیازی به توصیه ندارند. می ماند بحث در مورد انتخابات و افراد که فکر کنم در همین بخش نظرات می توانیم با هم سر و کله بزنیم. برای کسی هم که می خواهد بداند نظر یک اقتصاد خوانده چیست همین نظر صریح در این بخش نظرات کافی است.

  3. میثم می‌گه:

    سلام آقای دکتر .

    طبق برنامه های جاری کشور و تصمیمات آینده نگرانه ای که گه گاه به تشخیص مصلحت هم میرود بعضی برنامه های نامزدها همان برنامه هایی است که هر دولتی بیاید انجام خواهد داد. لذا در بین صحبتها بعضی وعده ها با اطلاع از انجام آن در آینده شکل میگیرد. منتها نگاه اقتصادی هر کدام از نامزدها آن برنامه ها را به اشکال مختلف بیان میکند.

    مثلا حذف خدمت و وام ۲۳ میلیون شبیه ۵۰ هزار تومان آقای کروبی در سال ۸۴ است که با حذف یارانه ها نظر داشتند. و یا بیمه بیکاری و بیمه اجتماعی که در زمان آقای هاشمی نظر برنامه های آن زمان بود در اینروزها توسط آقای روحانی بیان میشود.

    به هر صورت بهتر است اول از مجلس و قوانین و برنامه ها اطلاع داشت و س\س نطرات آقایان نامزد را با دقت رصد کرد تا نگاه اقتصادی آنها مشخص شود. لذا ای کاش میشد سری به سایتهای نامزدها میزدید و برنامه های اقتصادی آنها را با واقعیت راههای مطلوب مقایسه ای میکردید تا ما حض انتخاباتی ببریم .

    • حسین می‌گه:

      میثم
      زمانی که احمدی نژاد رئیس جمهور شد امیدوار بودم که بسیاری از برنامه های اقتصادی که داشت خوب جواب می داد را عوض نکند. ولی دیدیم که همه چیز عوض شد و حتی سازمان برنامه منحل شد. حالا هم نمی توانم امیدوار باشم که هر دولتی که بیاید بسیاری از برنامه ها همان باشند. در واقع این اتفاق اگر بیافتد نشانۀ بلوغ سیاسی است. چون می تواند به معنای درجه ای از استقلال برای نظر کارشناسان باشد.
      ارزیابی کامل برنامه های نامزدها و مقایسۀ آنها با واقعیات وقوانین علاوه بر حظ انتخاباتی شما فواید زیادی هم دارد ولی متاسفانه وقت زیادی می گیرد. وقتی نتیجه اعلام شد احتمال دارد بروم برنامه هایش را ببینم و ارزیابی کنم.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: