معرفی کتاب: چرا کشورها در می مانند؟

نویسنده: محمد (حسن) کریمی

خاستگاه قدرت، ثروت و فقر: چرا کشورها در می مانند؟ دارن عاصم اوغلو و جیمز رابینسون ۲۰۱۲

این کتاب گیرا و درخشان پاسخ پرسشی را می دهد که متفکران را قرن ها به خود مشغول کرده است: چرا برخی از کشورها فقیرند و برخی غنی؛ چنان که بر اساس ثروت وتهی دستی، سلامتی و مرض، و فراوانی و قحطی از هم قابل تفکیک اند؟ آیا ریشه ی آن را باید در تفاوت های فرهنگی جست؟ آیا باید در شرایط متفاوت جغرافیایی و آب و هوایی به دنبال دلیل غور کرد؟ آیا سیاست گزاری نادرست متهم اصلی اند؟ در واقع، هیچ کدام! هیچ یک از این عوامل نه تعیین کننده اند و نه سرنوشت ساز. پس چرایی تبدیل شدن بوتسوانا به یکی از شکوفاترین کشورهای جهان، با وجود این که با زیمبابوه، کنگو و سیرالئون هم قاره است، را چگونه می توان توضیح داد؟

دارن عاصم اوغلو و جیمز رابینسون به طور قانع کننده یی نشان می دهند که نهادهای اقتصادی و سیاسی دست بشر اند که تعیین کننده ی موفقیت یا شکست اقتصادی هستند. به عنوان یکی از مثال های جذاب شان، کره یی ها (شمالی ها و جنوبی ها) را که یکی از همگن ترین ملت ها هستند را در نظر بگیرید. با وجود این همگنی نژادی و تاریخی، شمالی ها یکی فقیر ترین ملت های روی زمین اند، ولی برادران و خواهران جنوبی شان در زمره ی مرفه ترین های دنیا هستند. جنوبی ها جامعه یی بنا نهاده اند که ایجاد انگیزه می کند، به نوآوری پاداش می دهد و برای همه فرصت های برابر اقتصادی فراهم می کند. رونق اقتصادی شان البته پایدار هم بوده است؛ چراکه دولت شان نیز در قبال توده عظیم مردم پاسخ گو و مسول بوده است. شمالی ها اما دهه های قحطی، سرکوب سیاسی و نهادهای اقتصادی کاملن متفاوت را از سر گذرانده اند و می گذرانند؛ بدون اینکه هیچ امیدی به پایان شب تاریک شان باشد. تفاوت بین دو کره در اتخاذ سیاست هایی است که ساختارهای نهادی کاملن متفاوت خلق کرده است.

 عاصم اوغلو و رابینسون، با تکیه بر ۱۵ سال تحقیق مبدعانه و دست اول، شواهد تاریخی شگفت آوری را از تجربه های امپراتوری روم، ملت-شهرهای مایاها، ونیز قرون وسطا، اتحاد جماهیر شوروی، آمریکای لاتین، انگلستان، اروپا، ایالات متحده و آفریقا استخراج کرده و نظریه ی اقتصاد سیاسی جدیدی را پایه گذاری می کنند که بیشترین روایی را با پرسش های بزرگ معاصر دارد. پرسش هایی چون:

. چین یک ماشین توسعه ی تمرکزگرا ساخته است. آیا هم چنان با همین سرعت خیره کننده رشد خواهد کرد و از غرب پیشی خواهد گرفت؟

. آیا روزهای خوب آمریکا سپری شدی است؟ آیا ایالات متحده که قلمرو فرهمندی بوده است که نخبگان اش همواره به گسترش دایره ی قدرت همت گماشته اند، به سمت جامعه یی پیش می رود که در آن تنها اقلیتی به ثروت و قدرت نایل می شوند؟

. موثرترین روش کمک به میلیون ها انسانی که به خاک فقر نشسته اند، کدام است تا به سوی کامیابی رهنون شوند؟ آیا ارایه ی خدمات بشردوستانه بیشتر از سوی غرب آن روش مورد نظر است یا فراگیری ایده های ساختارشکن عاصم اوغلو و رابینسون درباره ی تعامل و رابطه ی متقابل بین نهادهای اقتصادی و سیاسی؟

«چرا کشورها در می مانند؟» نگاه شما به دنیا و دریافت تان از آن را تغییر خواهد داد.

Advertisements

15 Responses to معرفی کتاب: چرا کشورها در می مانند؟

  1. شیرین says:

    جناب کریمی

    ممنون از معرفی کتابتون، آیا این کتاب در بازار ایران موجود است؟
    چون من نتونستم پیداش کنم توی نت!

    • کریمی says:

      این کتاب ماه قبل وارد بازار امریکا و انگلیس شده و بعید می دونم که در بازار ایران قابل دسترسی باشه. البته نویسندگان این کتاب در وب سایتی به همین نام مطلب می نویسند: http://whynationsfail.com/

  2. بسیار خوب مگر این نهادهای سیاسی واقتصادی توسط انسانهایی که تفاوت های فرهنگی (برداشتهای متفاوت ازدانش وسوگیری های متفاوت منفعتی) درشرایط متفاوت جغرافیایی .سیاستگزاریهای نادرست اتخاذ میکنند نیست؟

    • کریمی says:

      به نکته ی مهمی اشاره کردید. این کتاب هم در واقع برای به چالش کشیدن همین نظریه های رایج نوشته شده است. فصل دوم کتاب که به آن عنوان «نظریه هایی که کار نمی کنند» داده شده است، در سه بخش به ترتیب به فرضیه ی جغرافیا، فرضیه ی فرهنگ و فرضیه ی نادیده گرفتن ساز و کار بازار پرداخته و اعتبار آنها را با استفاده از ارایه ی مجموعه یی از مثال های نقض و توسل جستن به آزمون ابطال پذیری فرضیه ها و گزاره های منطقی به چالش می کشد. به عنوان مثال، در مورد فرضیه ی جغرافیا می گویند:
      «اگر فرضیه ی جغرافیا نمی تواند تفاوت بین نگالس [Nogales] شمالی و جنوبی [نگالس شمالی و جنوبی در دو طرف مرز آمریکا و مکزیک در ایالت آریزونای آمریکا قرار دارند]، یا کره شمالی و جنوبی، یا آلمان شرقی و غربی پیش از فروپاشی دیوار برلین را توضیح دهد، آیا هم چنان می تواند نظریه ی مفیدی در توضیح تفاوت های آمریکای شمالی و جنوبی یا اروپا و آفریقا باشد؟ واضح است که نه!» (صفحه ی ۴۹)
      از میان مثال هایی که در به چالش کشیدن فرضیه ی فرهنگ مطرح می کنند، به موارد زیر اشاره می کنم:
      – فرضیه ی اسلام و فقر: ایشان نشان می دهند که عامل اصلی فقر در کشورهایی که پیش از این در حوزه ی نفوذ امپراطوری عثمانی قرار داشتند، نهادهای به میراث مانده از آن دوره است و نمی توان اسلام را متهم کرد. (صفحه ی ۶۱)
      – فرضیه ی فرهنگ انگلیسی: این که کشورهای ثروتمندی چون کانادا، آمریکا و استرالیا زمانی مستعمره انگلیس و تحت تاثیر فرهنگ انگلیسی بوده اند، این تصور را بوجود آورده است که تاثیرپذیری از فرهنگ انگلیسی عامل پیشرفت شان بوده است. اما این فرضیه در توضیح توسعه نیافتگی نیجریه و سیرالیون که آنها نیز زمانی مستعمره انگلیس و تحت تاثیر فرهنگ انگلیسی بوده اند، در می ماند. (صفحه ی ۶۲)
      البته کتاب حاوی توضیح های مبسوط و مثال های بیشمار دیگری در حمایت از فرضیه یی است که ایشان مطرح می کنند: فرضیه ی تفاوت های بسیار کوچک نهادی و تاثیر آنها در واکنش جوامع به بحران ها در طول تاریخ.
      امیدوارم که این توضیح مفید واقع شود.

  3. ناشناس says:

    «سیاست‌گذاری» درست است

    • حسین says:

      ممنون جناب ناشناس

    • کریمی says:

      با تشکر از توجه یی که به این نکته داشتید. البته، تا آنجا که من می دانم، این نکته موجب بحث بین اقتصاددانان ایرانی شده است. بین زبان شناسان هم درباره ی این که کجا از «ذ» استفاده شود و کجا از «ز»، در برخی موارد، اتفاق نظر وجود ندارد. یکی از نظریه ها این است که بهتر است که هر آنجا که منظور نویسنده نهادن جسمی باشد، از » گذاشتن » استفاده شود؛ مثل «من کتاب را روی میز گذاشتم». و هر آنجا که از منظور نویسنده «ادا کردن» استنباط شود، از «گزاردن» استفاده شود؛ مثل «من نماز گزاردم». با وجود تداول استفاده از «سیاست گذاری»، به نظر می رسد که ما با مورد دوم مواجه هستیم و «سیاست گزاری» مناسب تر است. بر این اساس است که دکتر منوچهر فرهنگ در کتاب «فرهنگ اصلاحات اقتصادی» policymaking را «سیاست گزاری» معنی کرده اند.

      • ناشناس says:

        من هم ممنونم. با اینکه شاید اینقدر اهمیت نداشته باشد ولی منظور استاد فرهنگ از ادا کردن سیاست چه می تواند باشد؟

        • کریمی says:

          به نظر می رسد که در مجموع سیاست گزاری دلالت بر نهادن جسمی بر روی جسم دیگر ندارد تا به صورت سیاست گذاری نوشته شود.

          • حسین says:

            راهنمای نگارش و ویرایش محمد جعفر یاحقی و محمد مهدی ناصح چاپ بیست و هفتم «به نشر» در صفحۀ 68 در این باره مطلبی دارد که عیناً می آورم:
            <>
            به نظر می رسد که نظر کریمی در مورد «نهادن» و «ادا کردن» درست است ولی منظور از نهادن فراتر از نهادن جسم است و به معنای «وضع» و «تاسیس» هم هست.
            به این ترتیب طبق نظر دوست ناشناس «سیاستگذار» درست به نظر می رسد. لغتنامۀ دهخدا هم چنین می گوید. لغتنامه حتی موردی مثل نماز گزار را با هر دو نگارش ذکر می کند.

  4. ناشناس says:

    لطفا نحوه تهیه کتاب رو هم بنویسید اگه چاب شده و یا در دست اقدام برای چاب هستش؟

    • کریمی says:

      این کتاب ماه قبل وارد بازار امریکا و انگلیس شده و بعید می دونم که در بازار ایران قابل دسترسی باشه. اگر در خارج از ایران به سر می برید، می توانید آن را از سایت http://www.amazon.com سفارش بدهید.

  5. بازتاب: نوشته های پراکنده یک مسعود » اتاق خبر، نوستالژی ژورنالیستی

  6. بازتاب: نوشته های پراکنده یک مسعود » و سرانجام سَمسارا – چرخه بی انتهای پلشتی بشر

  7. احمد says:

    البته احتمالا شما هم میدونید که در کشور ما مدت‌ها است که چنین مشکلاتی حل شدن. ما الان مدت‌ها است که دلایل سقوط ملت‌ها رو میدونیم و به همین دلیل بر فراز قله‌های افتخار ایستاده‌ایم !!!!!!!!!!!
    از کجا این حرف رو میزنم؟ از این سند:

    http://library.tebyan.net/newindex.aspx?pid=102834&ParentID=0&BookID=147124&MetaDataID=185668&Volume=1&PageIndex=0&PersonalID=0&NavigateMode=CommonLibrary&Content=

    کمی اسکرول و بعد تامل کنید . . .

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: